Zainspirowany pytaniem z daleka, czy pozostał jakiś ślad po fabryce przy ulicy Staszica w Dzierżoniowie?
"Fabryki budowanej w 1944 r. przez 1000 więźniów z obozu Langenbielau I czyli powszechnie znanego Sportschule! Dużo tam więźniów chodziło !
 |
| Współczesne zdjęcie obozu Langenbielau I (Sportschule). |
Druga sprawa - rzadko wtedy na Dolnym Śląsku zgadzano się na nowe fabryki. Speer wydał zakaz i trzeba było uzyskać zgodę ekstra zatwierdzoną przez Inspekcję Zbrojeniową we Wrocławiu. Wyjątkiem jest hala w Laskowicach Jelczańskich oraz nowy obiekt w Głuszycy . Było tak dużo pomieszczeń w ramach przemysłu włókienniczego, że nie trzeba było stawiać nowych fabryk. W Głuszycy zatwierdzono plan wysokiego budynku, bowiem hale włókiennicze były za niskie. Co zatem musiało się stać, że postanowiono budować fabrykę przy ul. Staszica w Dzierżoniowie? Nawet nie wiadomo dla kogo budowano tę fabrykę?"
Jako że fotografuję Dzierżoniów od kilkudziesięciu lat, na początek szukam w swoich zdjęciach, a tu nic.
Dalej moje archiwalne mapy i tu już jest zakład.
 |
Dzierżoniów, mapa przedstawiająca położenie fabryki (zielony obrys) prawdopodobnie stan na pierwsze lata po wojnie.
1. Największa hala, o wymiarach 130 m na 32 i wysoka około 7 metrów.
2. Mniejsze hale produkcyjne.
3. Bocznica kolejowa, najbardziej na południe wysunięty koniec kończy się w głębokim na około 2 metry wykopie.
Gdzie bardzo łatwo można było ukryć kilka wagonów. |
Tak początek budowy fabryki przez jeńców wojennych został przedstawiony w Małym Leksykonie Dzierżoniowskim wyd. w 1990 r.
 |
| Czy z tego opisu można wywnioskować że od 1941 budowano fabrykę na ul. Staszica? |
 |
| Schroniska dla zwierząt "Azyl"przy ulicy Brzegowej, dawny obóz dla jeńców wojennych. |
Zastanawiające jest czy rzeczywiście przez taki długi okres budowany był ten zakład.
Dalej szukam w książkach w domowej biblioteczce i znalazłem że od 1964 roku, mieścił się tu zakład
"Techmatrans" który powstał przez podzielenie zakładu w Niemczy.
 |
| Mały Leksykon Dzierżoniowski z 1990 r. pisze o historii zakładu |
 |
| Dalsza część opisu z Małego Leksykonu Dzierżoniowskiego. |
Wiedząc że zakład dalej funkcjonuje po nazwą "Dezam", wyruszyłem zrobić parę zdjęć i rozeznać się w terenie.
 |
| Widok na zakład z nasypu torów kolejowych. |
W rozmowie z mieszkańcami w pobliżu zakładu dowiedziałem się że po wyzwoleniu całe teren zakładu zajeli rosjanie i wykorzystywali jako magazyny wojskowe. Po około roku czasu oddali obiekt miastu. Powstały tu magazyny GS-u. Wszyscy wspominają że były to magazyny spożywcze. W pierwszym budynku od bramy uruchomiono produkcję oranżady.
Jeden z mieszkańców (urodzony kilka lat po wojnie) powiedział że mieściła się tu fabryka menażek (tak oficjalnie dla wprowadzenia w błąd). A rzeczywiście montowano tu samoloty które po zmontowaniu odlatywały z tymczasowego lotniska przy fabryce na polowe lotnisko które znajdowało się przy dawnej strzelnicy na ul. Wrocławskiej. Ale czy to tylko fantazja ?
 |
| Taśmy produkcyjne Me 109 Układ okien tej hali jest podobny jak tej na Staszica, tylko że ta w Dezamie posiada jeden rząd lub kilka filarów. Zdjęcie pochodzi z Wikipedi |
 |
| Widok na halę produkcyjną, na pierwszym planie rampa. Tutaj wzdłuż hali biegła bocznica kolejowa. |
 |
| Hala w widoku od dawnej piekarni. |
Wybudowano również bocznicę kolejową długości 300 metrów gdzie tor kończył się w 2 metrowym wykopie gdzie łatwo można było zamaskować kilka wagonów.
 |
| Końcowy fragment bocznicy kolejowej. Widoczne metalowe pozostałości po koźle oporowym. |
W połowie bocznicy znajdowały się zwrotnice gdzie tor (prawdopodobnie podwójny) podchodził bezpośrednio pod rampy największej hali produkcyjnej, co widać na mapce powyżej. Przy zwrotnicach był budynek małej lokomotywowni w której garażowała obsługująca lokomotywka jeszcze w 1979 r. (a może dłużej).
 |
| Jedyny ślad po bocznicy, przecinającej ul. Staszica, prowadzącej na teren zakładu. |
 |
| Dzisiejszy wygląd zakładu, na pierwszym planie portiernia a w głębi opisywana największa hala produkcyjna. |
Może budowa tego zakładu była koniecznością, ponieważ w 1944 r. wszystkie dawne zakłady włókiennicze już produkowały na potrzeby armii.
Dlatego będę wdzięczny za wszelkie informacje na temat tego zakładu, zwłaszcza okresu do 1964 r.
Można pisać w komentarzach lub bezpośrednio na;
wesele.film@wp.pl
Krzysztof Bach.....
Więcej zdjęć na
Dolnym - Śląsku.
